Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là hệ thống các tấm quang điện lắp trên mái hoặc bề mặt bao che công trình, tạo ra điện để ưu tiên phục vụ nhu cầu sử dụng tại chỗ, qua đó giảm lượng điện mua từ lưới. Với hộ gia đình và doanh nghiệp sử dụng điện nhiều vào ban ngày, hệ thống có thể giúp giảm khoảng 30 - 70% chi phí tiền điện hằng tháng, tùy quy mô và mức độ tự tiêu thụ.
Không chỉ tác động đến chi phí, điện mặt trời còn giúp người sử dụng chủ động hơn với nguồn điện tại chỗ. Với doanh nghiệp, đặc biệt là các cơ sở sản xuất, kinh doanh có phụ tải hoạt động thường xuyên vào ban ngày, điện tạo ra từ mái nhà có thể được sử dụng trực tiếp cho các thiết bị đang vận hành. Với hộ gia đình, một hệ thống được tính toán phù hợp cũng có thể đáp ứng một phần đáng kể nhu cầu sử dụng điện.
Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Chỉ thị nhấn mạnh phát triển điện mặt trời theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ, kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp nhằm bổ sung nguồn điện tại chỗ, tăng tính linh hoạt của hệ thống điện và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Chủ trương này tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ việc phát triển điện mặt trời tại Quảng Trị. Ngày càng nhiều hộ gia đình, doanh nghiệp chủ động lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái, biến mái nhà thành.
Đối với hoạt động sản xuất công nghiệp, điện mặt trời góp phần đảm bảo nguồn cung năng lượng hiệu quả.
Thực hiện chủ trương chuyển dịch năng lượng xanh của Chính phủ và ngành Điện, Công ty Điện lực Quảng Trị (PC Quảng Trị) đang tích cực tuyên truyền, vận động, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và các cơ quan, đơn vị trên địa bàn mạnh dạn đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà.
Thống kê của PC Quảng Trị đến tháng 6/2026, toàn công ty đang quản lý 1.196 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất đạt 158.309,028 kWp. Đối với việc phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP, tổng số khách hàng đã thống kê được đến ngày 31/5/2026 là 583 khách hàng (tổng công suất Inverter là 18.225 kW; tổng công suất lắp đặt tấm quang điện là 20.803 kWp), trong đó đã lắp đặt hoàn thành cho 578 khách hàng và chưa hoàn thành lắp đặt đối với 5 khách hàng.
Từ năm 2024, gia đình anh Trần Minh Hải ở phường Nam Đông Hà đầu tư 60 triệu đồng lắp đặt hệ thống điện mặt trời. Trong mùa nắng nóng, hệ thống đáp ứng cơ bản nhu cầu điện sinh hoạt và kinh doanh vào ban ngày, giúp gia đình tiết kiệm khoảng 50% chi phí tiền điện so với trước. Là hộ kinh doanh đồ uống, lĩnh vực cần tiêu thụ nhiều điện năng cho máy lạnh, tủ mát, thiết bị pha chế… , việc lắp đặt điện mặt trời áp mái đã giúp gia đình anh Hải giảm đáng kể chi phí vận hành.
Còn đối với hộ gia đình ông Lương Hùng Cường, tại phường Đồng Sơn, đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 12 kW kết hợp pin lưu trữ. Trước khi lắp đặt, gia đình ông phải chi khoảng 5 triệu đồng tiền điện mỗi tháng do kết hợp sinh hoạt và kinh doanh dịch vụ. Sau khi đưa hệ thống vào sử dụng, chi phí mua điện từ lưới giảm đáng kể. Thực tế này cho thấy điện mặt trời mái nhà có thể mang lại lợi ích thiết thực không chỉ với doanh nghiệp có mức tiêu thụ điện lớn mà còn với các hộ gia đình có nhu cầu sử dụng điện thường xuyên vào ban ngày.
Quảng Trị triển khai các chính sách hỗ trợ thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà.
Nhằm tăng tốc hoàn thành chỉ tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà đã đề ra HĐND tỉnh khóa IX đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ cho hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà nhằm tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ. Theo đó, hệ thống điện mặt trời hộ gia đình sau khi hoàn thành lắp đặt để vận hành theo đúng quy định được hỗ trợ kinh phí lắp đặt như sau:
Trường hợp điện mặt trời hộ gia đình không lắp đặt hệ thống lưu trữ điện thì mức hỗ trợ kinh phí lắp đặt là 500 nghìn đồng cho 1kW và không vượt quá 2 triệu đồng trên tổng công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được xác định theo tổng công suất định mức của các bộ chuyển đổi nghịch lưu. Trường hợp hệ thống lưu trữ điện được lắp đặt đồng bộ với điện mặt trời hộ gia đình thì ngoài mức hỗ trợ trên còn được hỗ trợ thêm 500 nghìn đồng cho 1kWh và không vượt quá 2 triệu đồng trên tổng dung lượng hệ thống lưu trữ điện.
Về hỗ trợ kỹ thuật, hộ gia đình được cung cấp thông tin, hướng dẫn về thiết kế, giải pháp bảo đảm an toàn chịu lực công trình và giải pháp phòng cháy, chữa cháy đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện theo quy định của pháp luật. Đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà có đấu nối với hệ thống điện quốc gia, Công ty Điện lực Quảng Trị hoặc đơn vị quản lý vận hành lưới điện liên quan có trách nhiệm hướng dẫn chủ hộ về công tác lắp đặt, đấu nối kỹ thuật điện và bảo đảm an toàn điện theo quy định và quy trình chuyên môn của đơn vị quản lý vận hành lưới điện.
Quảng Trị phấn đấu năm 2030 có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên địa bàn tỉnh lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà; đồng thời khuyến khích tổ chức, doanh nghiệp và hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng điện, tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ, giảm phụ tải giờ cao điểm./.
Đức Mạnh