Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển kinh tế-xã hội

Thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển bền vững đất nước trong tình hình mới, Đà Nẵng đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch nhằm cụ thể hóa Nghị quyết, đồng thời lồng ghép phát triển công nghệ sinh học vào Đề án phát triển khoa học và công nghệ giai đoạn 2026-2030, tạo hành lang pháp lý thúc đẩy lĩnh vực này phát triển.  

Các chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ và khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao từng bước phát huy hiệu quả. Đà Nẵng định hướng nâng cấp Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng thành tổ hợp nghiên cứu và phát triển (R&D) tích hợp, tạo hạt nhân cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Trên lĩnh vực y tế, nhiều kỹ thuật sinh học phân tử như PCR, ELISA, giải trình tự gen đã được ứng dụng phục vụ chẩn đoán, dự phòng dịch bệnh. Công tác nghiên cứu dược liệu, chuẩn hóa vùng trồng theo tiêu chuẩn GACP-WHO và xây dựng cơ sở dữ liệu số về nguồn cây thuốc được đẩy mạnh.

Ở lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, Đà Nẵng đã chuyển giao nhiều quy trình sản xuất chế phẩm vi sinh, phân bón sinh học, ứng dụng công nghệ sinh học trong xử lý chất thải, nước thải và bảo tồn nguồn gen quý hiếm tại bán đảo Sơn Trà, Khu bảo tồn Bà Nà - Núi Chúa, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học.

Đến cuối tháng 3/2026, Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp thu hút 662 dự án đầu tư, mở ra dư địa lớn để phát triển các ngành công nghệ cao, trong đó có công nghệ sinh học. Một số doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực này đã bước đầu thương mại hóa sản phẩm. 

Tiếp tục nâng cao hiệu quả việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học, trong giai đoạn tới, Đà Nẵng phát triển công nghệ sinh học trên cơ sở khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của thành phố và khu vực; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh gắn với tài nguyên sinh học, tài nguyên biển và vị trí chiến lược của thành phố.

Cơ chế, chính sách cho hoạt động khoa học và công nghệ, phát triển công nghiệp sinh học, kinh tế sinh học được hoàn thiện, cải tiến đạt trình độ tương đương của các quốc gia tiên tiến, trong đó có nhiều ưu điểm mang tính đặc thù, sáng tạo của thành phố. Nhân lực, trang bị và hạ tầng công nghệ sinh học tại thành phố đạt mức tiệm cận trình độ tiên tiến của Đông Nam Á, một số lĩnh vực đạt trình độ tiên tiến của Châu Á và thế giới. Qua đó hiện thực hóa mục tiêu đưa Đà Nẵng trở thành một trong những trung tâm kinh tế - xã hội lớn của cả nước và Đông Nam Á với vai trò là trung tâm về khoa học, công nghệ, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Công nghệ sinh học được ứng dụng rộng rãi và hiệu quả vào sản xuất và đời sống, với các lĩnh vực có thế mạnh là y - dược, chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo hướng sinh thái, môi trường, khai thác và bảo tồn tài nguyên dược liệu, kinh tế biển và du lịch sinh thái. Đối với lĩnh vực Y dược: Ưu tiên nghiên cứu, sản xuất thuốc, vắcxin phục vụ nhu cầu khám, chữa bệnh và phòng, chống dịch bệnh; phát triển công nghệ gen, tế bào gốc, dược sinh học, nguyên liệu dược và thực phẩm chức năng có nguồn gốc thảo dược nhằm nâng cao sức khỏe cộng đồng, bảo đảm tuân thủ các quy định pháp luật và các hướng dẫn chuyên môn.

Đà Nẵng ứng dụng công nghệ sinh học trong phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu  (Ảnh minh họa: NB). 

Trong lĩnh vực nông nghiệp: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; phát triển các giống cây trồng, vật nuôi, cây lâm nghiệp có năng suất, chất lượng cao, thích ứng biến đổi khí hậu, kháng sâu bệnh; ưu tiên giống bản địa, giống đặc hữu và dược liệu có giá trị; các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ theo hướng sinh thái, môi trường, khai thác và bảo tồn tài nguyên dược liệu.

Tăng cường ứng dụng công nghệ gen, chỉ thị phân tử, nuôi cấy mô, vi sinh vật trong chọn tạo, nhân giống và bảo tồn nguồn gen quý hiếm. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao, lâm nghiệp bền vững; mở rộng sử dụng vắc-xin, chế phẩm sinh học trong phòng, chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi và rừng. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học trong chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản; sản xuất thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật sinh học và các chế phẩm phục vụ sản xuất, gắn với phát triển kinh tế biển.

Lĩnh vực bảo vệ môi trường: Ưu tiên ứng dụng công nghệ sinh học trong xử lý nước thải, chất thải, phục hồi hệ sinh thái suy thoái, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Khuyến khích sản xuất nhiên liệu, vật liệu sinh học thân thiện môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế biển. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học trong quan trắc, giám sát môi trường và quản lý nguồn nước, nhất là tại khu công nghiệp, khu đô thị, làng nghề và vùng ven biển.

Lĩnh vực công nghiệp sinh học: Đẩy mạnh tự động hóa, tối ưu hóa hoạt động nghiên cứu, phát triển và sản xuất; khuyến khích ứng dụng công nghệ sinh học trong công nghiệp dược, công nghiệp chế biến, hóa mỹ phẩm, sản xuất nguyên liệu phục vụ y tế, nông nghiệp và thủy sản. Tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm công nghệ sinh học; hỗ trợ tiếp cận công nghệ mới, bảo hộ sở hữu trí tuệ, xây dựng thương hiệu và phát triển sản xuất quy mô công nghiệp 

Thành phố ứng dụng công nghệ sinh học trong phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu: Tập trung bảo tồn, khai thác và phát triển bền vững các nguồn gen dược liệu quý, đặc hữu, trong đó ưu tiên sâm Ngọc Linh. Xây dựng ngân hàng gen, vườn giống gốc; ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô, tế bào và sinh học phân tử để bảo tồn, phục tráng, nhân giống nhanh và bảo đảm chất lượng giống.

Làm chủ các quy trình công nghệ trong sản xuất giống, trồng, chăm sóc và thu hoạch dược liệu theo hướng tiêu chuẩn hóa, kết hợp với nông nghiệp công nghệ cao nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Đẩy mạnh chế biến sâu, chiết xuất hoạt chất sinh học; phát triển dược phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm từ sâm Ngọc Linh và dược liệu đạt tiêu chuẩn trong nước, quốc tế.

Tăng cường kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và hệ thống quản lý số nhằm nâng cao giá trị, thương hiệu sản phẩm. Thúc đẩy liên kết từ nghiên cứu, sản xuất, chế biến đến thương mại hóa; khuyến khích đầu tư phát triển công nghiệp dược liệu công nghệ cao. Từng bước hình thành Trung tâm công nghiệp dược liệu của thành phố với sâm Ngọc Linh là sản phẩm chủ lực, đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm nghiên cứu và ứng dụng công nghệ sinh học về dược liệu của khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Thời gian tới, Đà Nẵng tiếp tục phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực sinh học, hóa học, kỹ thuật, khoa học dữ liệu và các ngành liên quan. Xây dựng các mô hình đào tạo tiên tiến từ phổ thông đến đại học và sau đại học; có chính sách hỗ trợ học sinh, sinh viên có năng khiếu, tài năng theo học các ngành công nghệ sinh học.

Ưu tiên đầu tư hiện đại hóa hạ tầng và công nghệ trong các lĩnh vực y tế, chăm sóc sức khỏe, công nghiệp chế biến, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, vật liệu mới, an toàn sinh học và an toàn thực phẩm. Tập trung nguồn lực nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm và công nghệ mới phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn và phát huy giá trị tài nguyên sinh học của thành phố.

Ưu tiên hỗ trợ các dự án khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ sinh học và kinh tế sinh học, nhất là các giải pháp phục vụ y tế, chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp, môi trường, du lịch, vật liệu sinh học, năng lượng sinh học và điện tử sinh học. Khuyến khích hình thành các mô hình hợp tác công - tư trong nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ; phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo về kinh tế sinh học của thành phố Đà Nẵng và khu vực miền Trung - Tây Nguyên./.

Thu Hà