Đắk Lắk: Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển chính của tỉnh là một trong ba khâu đột phá chiến lược.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, thời gian qua, tỉnh đã tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ khoa học-công nghệ gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; ưu tiên các lĩnh vực có thế mạnh như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, dược liệu, chuyển đổi số, bảo tồn nguồn gen và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Với lợi thế là thủ phủ cà phê, thời gian qua, Đắk Lắk đã tập trung đưa khoa học-công nghệ vào chuỗi giá trị nông sản. Đó là việc doanh nghiệp sử dụng công nghệ Blockchain để minh bạch hóa quy trình sản xuất, giúp nông sản Đắk Lắk vươn tầm ra thế giới, chinh phục các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản; hay sử dụng hệ thống cảm biến để theo dõi độ ẩm, dinh dưỡng đất, giúp tiết kiệm nguồn nước và phân bón...

Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của tỉnh cũng đang dần hình thành với sự kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông để ứng dụng công nghệ mới nâng cao giá trị cho các sản phẩm chủ lực cà phê, sầu riêng, hồ tiêu...Theo Sở Khoa học và Công nghệ, hiện toàn tỉnh có 15 doanh nghiệp khoa học, công nghệ. Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư, tiếp cận công nghệ cao, đổi mới quy trình sản xuất, đăng ký sở hữu trí tuệ từng bước nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả ứng dụng công nghệ. 

Với những kết quả đã đạt được, thời gian tới Đắk Lắk tiếp tục phát triển khoa học-công nghệ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững; nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế địa phương, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức khoa học, công nghệ; thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, vị thế của Đắk Lắk trong vùng Duyên hải miền Trung, Tây Nguyên và cả nước. trong nông nghiệp và biến đổi khí hậu, nông nghiệp công nghệ cao.

Ngành chức năng tỉnh đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ (công nghệ cao mới, công nghệ thông tin, công nghệ 4.0 và công nghệ sinh học) trong chọn tạo, nhân giống đối với những cây trồng chủ lực, có năng suất, chất lượng; các loại rau, hoa, củ, quả có tiềm năng, lợi thế và thị trường tiêu thụ (sản xuất hàng hóa, vùng nông nghiệp).

Xây dựng và nhân rộng các mô hình tái canh cây cà phê bảo đảm giữ vững sản lượng và tăng chất lượng sản phẩm; các mô hình tưới nước tiết kiệm kết hợp áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải khí nhà kính, hợp lý hóa quy trình sản xuất; Mở rộng ứng dụng các chế phẩm sinh học, sử dụng phân bón hợp lý, áp dụng các quy trình thực hành nông nghiệp tốt, các bộ tiêu chuẩn sản xuất bền vững.

Khoa học-công nghệ giữ vai trò quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp hiện đại. 

Nghiên cứu bảo quản, chế biến và tiêu thụ theo chuỗi giá trị trên cơ sở phát huy lợi thế sản phẩm đặc thù của tỉnh. Phát triển nông nghiệp theo hướng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, sản xuất nông nghiệp có chứng nhận (GAP, GLOBALG.A.P…), kết hợp nông nghiệp và du lịch sinh thái. Nghiên cứu quy hoạch phát triển các vùng nguyên liệu cây trồng có giá trị kinh tế cao cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến sâu.

Nghiên cứu phát triển các sản phẩm hữu cơ tại địa phương. Nghiên cứu các loại bệnh hại cây trồng; ứng dụng các biện pháp cải tạo đất trên địa bàn tỉnh. Triển khai các nhiệm vụ theo hướng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp thông minh. Nghiên cứu, ứng dụng thành tựu giống mới (công nghệ sinh học, công nghệ gen, chỉ thị phân tử) trong phát triển đàn đại gia súc, gia cầm, thủy sản nước ngọt và nước lợ.

Lai tạo, chọn lọc hình thức chăn nuôi thích hợp cho vật nuôi bản địa có giá trị kinh tế cao. Xây dựng mô hình chăn nuôi một số loài động vật, thủy sản mới, quý hiếm, có giá trị bảo tồn nguồn gen và thương mại. Ứng dụng công nghệ chăn nuôi tiên tiến (IoT, AI, tự động hóa) trong quản lý trang trại, bảo đảm chất lượng sản phẩm, hiệu quả kinh tế cao, sản xuất sản phẩm có quy mô hàng hóa, đạt thương hiệu và truy xuất nguồn gốc.

Đẩy mạnh ứng dụng các quy trình sản xuất thức ăn chăn nuôi dự trữ phù hợp, thức ăn tinh chất lượng cao, thức ăn chức năng nhằm nâng cao sức khỏe vật nuôi, giảm thiểu kháng sinh. Phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm và thủy sản theo hướng sinh học, hữu cơ và an toàn dịch bệnh với các giống, loài đặc hữu của địa phương, giống mới có ưu thế về năng suất, chất lượng, khả năng thích nghi và hiệu quả kinh tế, năng suất, chất lượng; ứng dụng các giải pháp kỹ thuật tiên tiến (chuồng trại thông minh, hệ thống kiểm soát vi khí hậu, quản lý môi trường tự động) trong chăn nuôi.

Ứng dụng, chuyển giao giống thủy sản mới, áp dụng quy trình sản xuất giống sạch bệnh (SPF), quản lý tổng hợp dịch bệnh thủy sản; ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến sâu thủy sản sau thu hoạch (công nghệ lạnh, sấy, đóng gói hiện đại) để nâng cao giá trị gia tăng. - Phát triển các mô hình chăn nuôi tuần hoàn, khép kín, tận dụng chất thải chăn nuôi để sản xuất biogas, phân bón hữu cơ, góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Ứng dụng các giải pháp công nghệ số (phần mềm quản lý trang trại, blockchain) trong truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường.

Nghiên cứu, đánh giá khả năng sinh trưởng, hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường của các mô hình chuyển đổi, phục hồi rừng trên đất rừng khộp nghèo; lựa chọn loài cây phù hợp thích ứng với biến đổi khí hậu. Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ giống và kỹ thuật lâm sinh tiên tiến nhằm bảo tồn nguồn gen, phục hồi hệ sinh thái rừng, nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng hấp thụ các-bon của rừng.

Ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), viễn thám, GIS, thiết bị bay không người lái (UAV) và dữ liệu lớn trong theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, cảnh báo sớm mất rừng, cháy rừng, sâu bệnh, giám sát đa dạng sinh học và quản lý rừng bền vữngXây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu số, bản đồ số và hệ thống giám sát thông minh về tài nguyên rừng, đa dạng sinh học, trữ lượng các-bon rừng; kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia.

Nghiên cứu bảo tồn và phát triển các loài động, thực vật rừng quý hiếm, đặc hữu; nghiên cứu sinh sản voi nhà bằng phương pháp tự nhiên và hỗ trợ sinh sản; phát triển mô hình gây nuôi động vật hoang dã, dược liệu và lâm sản ngoài gỗ dưới tán rừng theo hướng bền vững. Nghiên cứu phát triển kinh tế dưới tán rừng, mô hình nông - lâm kết hợp, kinh tế tuần hoàn trong lâm nghiệp; nâng cao giá trị gia tăng của lâm sản và phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng tham gia bảo vệ rừng;

Xây dựng và nhân rộng các mô hình ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ (nông nghiệp thông minh, nông nghiệp hữu cơ, công nghệ sau thu hoạch, sản xuất vật liệu xây dựng địa phương, năng lượng tái tạo) phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường. 

Nghiên cứu, phát triển các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác gắn với chuỗi giá trị nông sản an toàn, hữu cơ, có truy xuất nguồn gốc minh bạch bằng công nghệ số (blockchain, QR code) ở các ngành hàng chủ lực và đặc sản địa phương. Khuyến khích các mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh tại các hợp tác xã. Nghiên cứu ứng dụng, tìm giải pháp khoa học và công nghệ đối phó với biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến phát triển tài nguyên đất, nước, hệ sinh thái và đa dạng sinh học, lĩnh vực nông lâm nghiệp, công nghiệp, xây dựng, giao thông và hạ tầng kỹ thuật, năng lượng, môi trường, y tế và sức khỏe cộng đồng. 

Đắk Lắk thúc đẩy phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh; ứng dụng công nghệ số trong quản lý, kết nối dịch vụ, nâng cao trải nghiệm khách du lịch; đẩy mạnh giao dịch điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt trong hoạt động du lịch. Ứng dụng công nghệ thông tin trong thống kê, xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu ngành du lịch với hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia. 

Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ thông tin và truyền thông, tập trung vào các công nghệ cốt lõi của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư như điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi khối (Blockchain), bản sao số, thực tế ảo/thực tế tăng cường, công nghệ bán dẫn và dữ liệu lớn nhằm phục vụ chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, chính quyền số và xã hội số.

Nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới thiết bị công nghệ theo hướng ưu tiên công nghệ cao, công nghệ số và công nghệ 4.0 trong doanh nghiệp; phát triển các ngành công nghiệp chế biến sâu, công nghiệp hỗ trợ, vật liệu xây dựngkhông nung, năng lượng tái tạo, nhiên liệu sinh học và các lĩnh vực công nghiệp có tiềm năng của tỉnh. Nghiên cứu ứng dụng công nghệ trong sản xuất sản phẩm tiểu thủ công nghiệp, sản phẩm OCOP; hỗ trợ đổi mới công nghệ, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và thị trường công nghệ./.

Mạnh Cường