Cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện: Phải thực chất, tránh ‘gom, gộp thủ tục’

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu tại phiên họp. Ảnh: BTP

Theo báo cáo tại phiên họp, dự thảo Nghị quyết gồm 06 điều và 02 phụ lục, dự kiến có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 01/3/2027. Trong đó quy định việc cắt giảm, sửa đổi phạm vi của một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Phụ lục IV Luật Đầu tư và áp dụng đối với nhà đầu tư, cơ quan nhà nước có thẩm quyền; tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.

Về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, dự thảo Nghị quyết quy định sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh; bãi bỏ 60 ngành, nghề do 12 bộ, cơ quan ngang bộ quản lý (Bộ Tư pháp; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Tài chính; Bộ Xây dựng; Bộ Công Thương; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Y tế; Bộ Nội vụ; Bộ Quốc phòng; Bộ Công an; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) và nhóm ngành, nghề chưa xác định điều kiện kinh doanh hoặc chưa xác định cơ quan quản lý.

Góp ý tại phiên họp, một số đại biểu cho rằng, Bộ Tài chính cần thận trọng trong việc xác định nội dung bãi bỏ đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong dự thảo Nghị quyết.

Theo đó, thực tế việc gộp các thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh. Bản chất mỗi ngành, lĩnh vực vẫn phải tuân thủ điều kiện đầu tư kinh doanh theo quy định pháp luật; việc gộp chỉ là thay đổi về hình thức thủ tục, không làm mất đi yêu cầu quản lý nhà nước.

Qua đó, cơ quan soạn thảo cần phân định rõ giữa "bãi bỏ" và "đơn giản hóa, hợp nhất thủ tục"; đồng thời, việc cắt giảm cần hướng vào những điều kiện kinh doanh có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào các thủ tục mang tính kỹ thuật.

Ngoài ra, một số đại biểu cũng đề nghị bổ sung tiêu chí đánh giá kết quả cải cách theo hướng đo lường thực chất tác động đối với doanh nghiệp gồm: Số lượng, điều kiện cụ thể được bãi bỏ; số lượng hồ sơ giấy phép, chứng chỉ, yêu cầu nhân sự, vốn, cơ sở vật chất được cắt giảm; thời gian xử lý thủ tục được rút ngắn; chi phí tuân thủ dự kiến giảm; mức độ chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm…

Phát biểu kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị làm rõ hơn cơ sở thực tiễn, đặc biệt là những bất cập của quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hiện nay, trong đó nhấn mạnh việc vẫn còn tạo gánh nặng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, chưa thực sự thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khơi thông nguồn lực theo yêu cầu của Trung ương.

Đối với phương án cắt giảm, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cơ bản thống nhất với hướng tiếp cận của cơ quan soạn thảo, song lưu ý cần phân định rõ giữa việc "gom, gộp thủ tục" với "cắt giảm thực chất". Theo đó, việc gộp thủ tục có thể làm giảm về số lượng nhưng bản chất vẫn còn nghĩa vụ thực hiện, do đó cần tiếp tục nghiên cứu để cắt giảm thực chất trong giai đoạn tiếp theo.

Liên quan đến hiệu lực thi hành, Thứ trưởng thống nhất thời điểm áp dụng từ ngày 1/7/2026, đồng thời yêu cầu làm rõ thêm các điều kiện bảo đảm, nhất là việc ban hành các biện pháp quản lý thay thế, tránh khoảng trống pháp lý và bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, an ninh, trật tự trong bối cảnh bãi bỏ một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Đối với quy định tại điều khoản bãi bỏ danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Thứ trưởng đề nghị bổ sung quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc ban hành các giải pháp quản lý thay thế tương ứng, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước. Đồng thời, cần rà soát, xác định rõ thẩm quyền của từng cơ quan trong tổ chức thực hiện.

Về tổ chức thực hiện, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh lưu ý cần rà soát, chỉnh lý các quy định về trách nhiệm của bộ, ngành theo hướng rõ ràng, ngắn gọn, đúng thẩm quyền, tránh trùng lặp, bảo đảm thống nhất với thời điểm có hiệu lực của dự thảo Nghị quyết.

Bích Phương