Cao Bằng: Nâng cao năng lực ứng phó thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu

Trong những năm gần đây, biến đổi khí hậu tác động rõ nét đến quá trình phát triển kinh tế xã hội của các tỉnh miền núi, với biểu hiện gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn kéo dài, lũ quét, sạt lở đất, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống hạ tầng kỹ thuật, an toàn đô thị và đời sống người dân. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới tư duy, phương pháp tiếp cận trong công tác quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị miền núi theo hướng thích ứng, an toàn và bền vững.

Tại tỉnh Cao Bằng, trong năm 2025, toàn tỉnh xảy ra 90 đợt thiên tai, làm 81 người thiệt mạng, 37 người bị thương. Các loại hình thiên tai chủ yếu gồm 4 đợt rét đậm, rét hại diện rộng và 86 đợt mưa lớn, lốc, sét, ngập úng, lũ, lũ quét, sạt lở đất, đá, tác động trên diện rộng tại nhiều địa phương.

Thiên tai đã làm 33.933 nhà ở bị thiệt hại, hư hỏng hoặc ảnh hưởng, trong đó có 7.744 nhà bị ngập nước hai lần; 23.469 ha diện tích sản xuất nông nghiệp bị thiệt hại; 49.104 con gia súc, gia cầm bị chết do rét, ngập lụt và lũ cuốn trôi. Ngoài ra, nhiều diện tích rừng trồng bị gãy đổ, sạt lở, vùi lấp; nhiều công trình cơ sở hạ tầng giáo dục, y tế, văn hóa, giao thông, thủy lợi, công nghiệp, lưới điện và hệ thống thông tin liên lạc bị hư hỏng nặng.

Đáng chú ý, trong những tháng đầu năm, 4 đợt dông, lốc, sét kèm mưa đá xảy ra trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, làm 1.154 nhà bị tốc mái, hư hỏng; trên 419 ha diện tích sản xuất nông nghiệp bị thiệt hại; 72 con gia súc, gia cầm bị chết; 12 điểm trường, 2 nhà văn hóa xóm, trên 125 công trình phụ trợ bị hư hỏng. Tổng giá trị thiệt hại ước tính khoảng 44,35 tỷ đồng.

Những năm gần đây, tỉnh Cao Bằng ghi nhận diễn biến thời tiết cực đoan với tần suất dày hơn, mức độ nguy hiểm gia tăng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Trước thực tế đó, tỉnh Cao Bằng đặt mục tiêu lồng ghép nội dung thích ứng vào các chiến lược, quy hoạch phát triển, qua đó chủ động ứng phó với các hiện tượng khí hậu cực đoan, hạn chế thiệt hại. 

Kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh được triển khai nhằm nâng cao khả năng chống chịu và năng lực thích ứng của hệ thống tự nhiên, kinh tế - xã hội, bảo đảm sinh kế bền vững; nâng cao năng lực và nhận thức để sẵn sàng điều chỉnh trước những thay đổi của khí hậu, đặc biệt đến các cộng đồng dân tộc thiểu số, vùng núi cao, vùng thường xuyên chịu thiên tai.

Giảm nhẹ rủi ro thiên tai, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai và khí hậu cực đoan gia tăng; chủ động ứng phó với thiên tai, khí hậu cực đoan, góp phần giảm thiểu tổn thất và thiệt hại do thiên tai, khí hậu cực đoan và biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh

Đồng thời, nâng cao khả năng chống chịu và năng lực thích ứng của hệ thống tự nhiên, kinh tế và xã hội, bảo đảm sinh kế bền vững thông qua đầu tư cho các hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu nhằm sử dụng hiệu quả và ngăn chặn tình trạng suy giảm, suy thoái tài nguyên; phát triển nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu; bảo vệ, phát triển rừng và các hệ sinh thái; phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng; tăng cường hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe; bảo đảm an sinh xã hội và bình đẳng giới.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục triển khai các giải pháp tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo sớm thiên tai và các điều kiện khí hậu, thời tiết cực đoan; cải thiện đánh giá và quản lý rủi ro khí hậu; thực hiện các giải pháp giảm nhẹ rủi ro thiên tai, giảm thiểu tổn thất và thiệt hại do các tác động ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của biến đổi khí hậu, sẵn sàng ứng phó với thiên tai và khí hậu cực đoan gia tăng.

Tăng cường công tác quản lý nhà nước về biến đổi khí hậu, hoàn thiện thể chế, chính sách và thúc đẩy việc lồng ghép thích ứng với biến đổi khí hậu vào chiến lược, quy hoạch; thúc đẩy các hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu đồng lợi ích, nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua truyền thông, đào tạo, tăng cường nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, huy động các nguồn tài chính, đầu tư và các hoạt động hợp tác quốc tế ứng phó với biến đổi khí hậu. 

Đảm bảo an toàn các công trình thủy lợi, hồ chứa đặc biệt là trong mùa mưa lũ được chú trọng thực hiện. 

Trong năm 2026, UBND tỉnh yêu cầu các cấp, các ngành, cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh rà soát, xác định nhiệm vụ phòng, chống thiên tai và xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai năm 2026; cập nhật, điều chỉnh phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai.

Tập trung chỉ đạo khẩn trương hoàn thành việc khắc phục hậu quả thiên tai năm 2025, đặc biệt công tác bảo đảm ổn định dân cư vùng nguy cơ cao về thiên tai; các dự án, công trình hạ tầng thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, dân sinh bị thiệt hại trong đợt cơn bão số 10, bão số 11 và mưa lũ năm 2025. Sử dụng hiệu quả nguồn lực do Trung ương, địa phương, các nguồn xã hội hóa hỗ trợ để khắc phục hậu quả thiên tai năm 2025, bảo đảm công tác khắc phục hoàn thành trước mùa mưa lũ. 

Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng, tổ chức triển khai thực hiện phương án ứng phó ngập lụt, úng, hạn hán, thiếu nước và đảm bảo an toàn hồ đập, công trình thủy lợi; kế hoạch quản lý, bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng; kế hoạch phòng, chống thiên tai tỉnh năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Thường xuyên kiểm tra, đánh giá hiện trạng công trình thủy lợi (đặc biệt là đập, hồ chứa nước) để kịp thời phát hiện, tham mưu chỉ đạo xử lý những sự cố, hư hỏng xảy ra.

Sở Công Thương chỉ đạo công tác bảo đảm an toàn hồ đập thủy điện, hệ thống truyền tải điện và bảo đảm an toàn cung cấp điện trong mùa mưa bão; phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo thực hiện quy trình vận hành an toàn hồ thủy điện, sử dụng hiệu quả nguồn nước. Chủ trì, phối hợp các sở, ngành, đơn vị liên quan chỉ đạo, tổ chức dự trữ đầy đủ lương thực, hàng hóa, vật tư thiết yếu, sẵn sàng cứu trợ đảm bảo đời sống nhân dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai; xây dựng, triển khai phương án hỗ trợ tiêu thụ nông sản cho nông dân ở những vùng bị ảnh hưởng của thiên tai.

Tại các địa phương cần xây dựng và tổ chức thực hiện tốt các kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn đúng quy định, phù hợp với đặc điểm tình hình cụ thể của địa phương. Tổ chức kiện toàn, củng cố lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp cơ sở theo quy định và phù hợp với thực tế tại địa phương. Tổ chức rà soát, đánh giá các khu vực có nguy cơ sạt lở đất, đá; kiểm tra các khe, suối tự nhiên và hệ thống tiêu thoát nước tại khu vực đô thị, khu dân cư nông thôn để kịp thời khoanh vùng, cảnh báo.

Đồng thời, khẩn trương nạo vét, khơi thông dòng chảy; sửa chữa, nạo vét các rãnh thoát nước, cống rãnh và hệ thống tiêu thoát nước bị bồi lấp, hư hỏng do mưa bão năm 2025, hoàn thành trong tháng 4 năm 2026. Phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo chặt chẽ lịch thời vụ sản xuất nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra; có kế hoạch, phương án đảm bảo cung cấp nước cho nhân dân ở những nơi có nguy cơ thiếu nước, ô nhiễm nguồn nước.../.

Mạnh Cường