Cà Mau thúc đẩy chuyển đổi sản xuất, phát triển nông nghiệp xanh

Với hệ sinh thái rừng - biển đặc trưng và nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, Cà Mau có nhiều tiềm năng nổi trội để phát triển kinh tế xanh. Với 3 mặt giáp biển, bờ biển dài khoảng 310 km, tỉnh có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển bền vững. Đặc biệt, hệ sinh thái rừng ngập mặn với diện tích hơn 95.000 ha chính là “lá chắn xanh” quan trọng, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển kinh tế sinh thái và thích ứng biến đổi khí hậu. 

Trong lĩnh vực nông nghiệp, tỉnh phát triển mạnh các mô hình sản xuất xanh như tôm - rừng, tôm - lúa, tôm - cua - cá, nuôi tôm sinh thái…với diện tích hơn 197.000 ha. Tổng diện tích nuôi trồng thuỷ sản đạt khoảng 460.000 ha, trong đó nuôi tôm chiếm khoảng 435.000 ha - lớn nhất cả nước. Nhiều vùng nuôi đã đạt các chứng nhận quốc tế như ASC, BAP, Organic, góp phần nâng cao giá trị và uy tín sản phẩm.

Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp sạch, hữu cơ; mở rộng các mô hình lúa - tôm, lúa đạt tiêu chuẩn VietGAP, từng bước xây dựng thương hiệu “Lúa sinh thái Cà Mau”. Đây là những nền tảng quan trọng để địa phương phát triển kinh tế xanh một cách bền vững.

Mô hình lúa - tôm ngày càng mở rộng diện tích với những hiệu quả kinh tế, môi trường rõ rệt. 

Nông nghiệp công nghệ cao đang được tỉnh đẩy mạnh trên cả hai lĩnh vực thuỷ sản và trồng trọt. Cụ thể, trong nuôi tôm, người dân áp dụng mô hình nuôi siêu thâm canh nhiều giai đoạn, nuôi trong nhà lồng, ao lót bạt, điều khiển bằng cảm biến. Năng suất đạt 20-23 tấn/ha, mật độ nuôi cao, môi trường được kiểm soát chặt chẽ. 

Trong trồng trọt, tỷ lệ cơ giới hoá đạt 100% trong khâu làm đất và bơm nước, 95% trong phun thuốc và 80% khi thu hoạch. Các tiến bộ khoa học, công nghệ như máy bay không người lái (drone), hệ thống cảm biến điều khiển nước tưới tiết kiệm và quản lý dịch hại thông minh đang được ứng dụng rộng rãi. Mô hình lúa phát thải thấp quy mô 170 ha giúp giảm 50-60% lượng giống, giảm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, năng suất đạt 6-6,5 tấn/ha, lợi nhuận tăng hơn 4 triệu đồng/ha/vụ, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính tới 37%. 

Các mô hình trồng rau quả đạt chuẩn VietGAP, thuỷ canh trong nhà lưới, nhà màng, sử dụng phân bón hữu cơ, tưới nhỏ giọt, phun sương mang lại lợi nhuận cao, có vụ lên đến 70 triệu đồng/ha, vượt trội so với canh tác truyền thống. Trước tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, tỉnh Cà Mau đã và đang chuyển hướng phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn. 

Triển khai thực hiện Đề án số 09-ĐA/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển kinh tế xanh - kinh tế tuần hoàn tỉnh Cà Mau giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Cà Mau sẽ khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của tỉnh trong phát triển kinh tế biển, năng lượng tái tạo, nông nghiệp sinh thái, công nghiệp xanh, logistics và dịch vụ hiện đại; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, thu hút đầu tư và hình thành các chuỗi giá trị xanh, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Trong đó, phấn đấu đến năm 2030, 50% diện tích sản xuất nông nghiệp áp dụng mô hình tuần hoàn. 70% phụ phẩm thủy sản được tái sử dụng, tái chế. Tỷ lệ cơ sở sản xuất đạt tiêu chuẩn môi trường và các chứng nhận bền vững (VietGAP, ASC, MSC...) đạt khoảng 25 - 35%. Phấn đấu trên 70 - 80% chất thải chăn nuôi được xử lý và tái sử dụng, 60 - 70% cơ sở chăn nuôi áp dụng mô hình tuần hoàn Phấn đấu khoảng 50 - 60% cơ sở nuôi trồng áp dụng các mô hình tuần hoàn như nuôi kết hợp, tái sử dụng 40 - 50% lượng nước sau xử lý. 

Để thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, Cà Mau sẽ chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp theo hướng nông nghiệp sạch, hữu cơ, tuần hoàn, đa giá trị và thích ứng với biến đổi khí hậu; xây dựng Vành đai nông nghiệp sinh thái Cà Mau với các mô hình tôm - lúa, tôm - rừng, lúa - tôm chất lượng cao; tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, phát triển các mô hình nuôi hữu cơ, nuôi siêu thâm canh tuần hoàn nước (RAS).

Xây dựng 03 mô hình tuần hoàn quy mô cấp tỉnh trong các lĩnh vực: chế biến thủy sản, nông nghiệp sinh thái, năng lượng Phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, xây dựng và nhân rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn quy mô cấp tỉnh trong lĩnh vực nông nghiệp sinh thái, chế biến thủy sản và năng lượng; đẩy mạnh tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, thủy sản, chăn nuôi, bùn thải để sản xuất phân hữu cơ, năng lượng sinh học.

Hệ thống cảm biến được lắp đặt tại vùng sản xuất lúa giảm phát thải (Ảnh minh họa: TH). 

Triển khai Đề án phát triển bền vững 01 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, phấn đấu phát triển 54.680 ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đến năm 2030; áp dụng các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính như tưới ngập khô xen kẽ, giảm sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, tăng sử dụng chế phẩm sinh học và phát triển nông nghiệp hữu cơ.

Phát triển thủy sản bền vững và nông nghiệp công nghệ cao, gồm nuôi biển công nghệ cao, nuôi thủy sản trên biển và ven biển theo hướng bền vững, ứng dụng năng lượng tái tạo trong nông nghiệp, đặc biệt là điện mặt trời trong nuôi tôm. Phát triển lâm nghiệp đa giá trị, kinh tế dưới tán rừng, thị trường carbon rừng và thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng gắn với bảo vệ, phục hồi và phát triển rừng ngập mặn.

Xây dựng và mở rộng các chuỗi giá trị nông sản chủ lực (tôm, cua, lúa hữu cơ, muối sạch) gắn với chế biến sâu và mở rộng thị trường xuất khẩu. Triển khai hệ thống mã định danh vùng sản xuất nhằm truy xuất nguồn gốc gắn với chỉ dẫn địa lý và xây dựng thương hiệu cua Cà Mau, lúa BL9 và muối Bạc Liêu,... gắn với ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số để nâng cao chất lượng đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu; triển khai hệ thống mã số vùng sản xuất, chỉ dẫn địa lý, phát triển thương hiệu nông nghiệp công nghệ cao và sản phẩm OCOP.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo, tập huấn và chuyển giao kỹ thuật, góp phần thay đổi phương thức sản xuất theo hướng xanh, giảm sử dụng hóa chất, kháng sinh và nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững./.

Ngọc Hà