‘Sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường phải lấy sức khỏe và chất lượng sống của người dân làm mục tiêu xuyên suốt’

Mới đây, thảo luận tại Tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhưng phải bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Việc sửa luật cần quán triệt tinh thần cắt giảm thủ tục nhưng không cắt giảm trách nhiệm; nới lỏng tiền kiểm phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm thực chất. Phân cấp quản lý cũng phải gắn với trách nhiệm cụ thể, tránh tình trạng phân tán trách nhiệm hoặc để xảy ra khoảng trống trong quản lý môi trường. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh mà còn phải bảo vệ sức khỏe, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. Phát triển kinh tế không thể đánh đổi bằng môi trường sống bị ô nhiễm.

Về quy định đánh giá tác động môi trường, cần tiếp tục rà soát các tiêu chí xác định đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) bảo đảm rõ ràng, minh bạch và có khả năng định lượng. Hiện nay, nhiều tiêu chí quan trọng vẫn chủ yếu được giao Chính phủ quy định, trong khi một số nội dung còn mang tính định tính, chưa xác định rõ mức độ và phạm vi tác động đến môi trường.

Đề xuất miễn đánh giá tác động môi trường cho các dự án thứ cấp trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Ảnh minh họa

Chủ tịch Quốc hội băn khoăn về lược bỏ các yếu tố như khu dân cư tập trung, nguồn nước cấp sinh hoạt khỏi nhóm yếu tố nhạy cảm về môi trường. Đồng thời nhấn mạnh, những vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe, đời sống của người dân thì không thể đơn giản hóa một cách quá mức. Những bất cập về môi trường không phải vấn đề xa vời mà đang hiện diện trong đời sống hằng ngày, từ ô nhiễm tại các khu dân cư, rác thải sinh hoạt, chất thải bệnh viện đến ô nhiễm nguồn nước và chất lượng không khí tại các đô thị lớn. Do đó, việc sửa đổi luật phải hướng đến giải quyết những vấn đề từ thực tế, lấy sức khỏe và chất lượng sống của người dân làm mục tiêu xuyên suốt.

Đáng chú ý, đối với đề xuất miễn đánh giá tác động môi trường cho các dự án thứ cấp trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, Chủ tịch Quốc hội cho rằng chỉ nên áp dụng khi hệ thống hạ tầng xử lý môi trường đã được đầu tư đồng bộ, đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật. Đồng thời, cần loại trừ những dự án có nguy cơ phát thải lớn, phát sinh chất thải nguy hại hoặc sử dụng phế liệu nhập khẩu. Đề nghị các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra thực tế công tác xử lý môi trường tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp và làng nghề, nhất là khi các quy định mới có hiệu lực.

Thực tế, trong quá trình thu hút đầu tư, các địa phương đều mong muốn có thêm nhà máy, xí nghiệp và dự án để thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, tăng nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, nếu chỉ quan tâm đến quy mô dự án, vốn đầu tư và hiệu quả kinh tế trước mắt mà xem nhẹ yêu cầu bảo vệ môi trường, hậu quả có thể kéo dài nhiều năm. Cần chú ý, có những dự án đã hoàn thành xây dựng, đi vào hoạt động nhưng công trình xử lý nước thải, chất thải và các điều kiện bảo vệ môi trường vẫn chưa được bảo đảm đầy đủ.

Đối với các nhà máy nhiệt điện than, việc kiểm soát công nghệ sản xuất, xử lý tro, xỉ, bụi và các chất thải phát sinh cần được xem xét chặt chẽ từ giai đoạn đầu tư, xây dựng đến quá trình vận hành. Cải cách thủ tục hành chính là yêu cầu cần thiết, nhưng khi một thủ tục được cắt giảm, phải xác định rõ trách nhiệm quản lý được chuyển giao cho cơ quan nào, ai chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát và xử lý những vấn đề phát sinh. Nếu giảm tiền kiểm trong khi năng lực hậu kiểm không đáp ứng yêu cầu, hiệu quả quản lý nhà nước về môi trường sẽ khó được bảo đảm…/.

PHẠM DUNG