Quảng Ninh đang bước vào giai đoạn phát triển công nghiệp với tốc độ cao, song song với đó là áp lực ngày càng lớn lên môi trường tự nhiên. Trước thực tế này, địa phương đã chủ động triển khai hàng loạt giải pháp nhằm siết chặt công tác bảo vệ môi trường trong toàn bộ chuỗi hoạt động sản xuất. Các khu công nghiệp, nhà máy buộc phải tuân thủ tiêu chuẩn phát thải nghiêm ngặt, đồng thời đầu tư công nghệ xử lý hiện đại để giảm thiểu ô nhiễm.
Công tác thanh tra, kiểm tra được tăng cường với tần suất cao hơn, kết hợp hệ thống quan trắc tự động giúp giám sát liên tục chất lượng không khí, nước và đất. Bên cạnh đó, Quảng Ninh cũng khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng và tái sử dụng tài nguyên.
Việc công khai dữ liệu môi trường không chỉ nâng cao tính minh bạch mà còn tạo áp lực xã hội, buộc doanh nghiệp phải thay đổi hành vi theo hướng có trách nhiệm hơn. Những bước đi này cho thấy quyết tâm của địa phương trong việc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế.
Tại các khu công nghiệp tập trung, ngoài hạ tầng xử lý nước thải tổng thể, các nhà máy, cơ sở sản xuất tại Quảng Ninh đều phải có hệ thống xử lý sơ bộ, đo đếm lưu lượng và bảo đảm chất lượng nước thải đạt ngưỡng cho phép trước khi đưa về trạm xử lý chung.
Việc vận hành được giám sát thường xuyên; doanh nghiệp vi phạm bị yêu cầu khắc phục, hoặc dừng xả thải để xử lý, nhằm ngăn ngừa nguy cơ xả thải không qua xử lý và hạn chế tác động đến môi trường, khu dân cư lân cận. Theo lãnh đạo Quản lý nước và môi trường của AMATA Việt Nam, cho biết: Khu công nghiệp Sông Khoai được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật theo hướng đáp ứng yêu cầu môi trường ngay từ đầu. Chủ đầu tư đã đưa vào vận hành nhà máy xử lý nước thải tập trung công suất 16.000m³/ngày đêm, kèm hệ thống thu gom, đấu nối phục vụ các dự án thứ cấp.
Các trạm xử lý nước thải được kiểm tra, giám sát nghiêm ngặt. (Ảnh: PT).
Khu công nghiệp ưu tiên thu hút các dự án công nghệ hiện đại, phát thải thấp; đồng thời yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ nghiêm quy định về đấu nối, xử lý nước thải và quản lý chất thải trong quá trình vận hành. Việc sàng lọc nhà đầu tư được thực hiện ngay từ khâu tiếp nhận, bảo đảm định hướng phát triển bền vững, lâu dài. Đáng chú ý, Quảng Ninh tăng cường giám sát môi trường theo hướng hiện đại hóa, giao Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường (Sở NN&MT) làm đầu mối theo dõi và cảnh báo.
Trung tâm hiện vận hành hệ thống quan trắc tự động với 139 trạm trên địa bàn, bao gồm các trạm quan trắc không khí, nước mặt, nước thải và khí thải tại các khu công nghiệp, nhà máy. Dữ liệu được truyền trực tuyến về trung tâm, cập nhật liên tục, phục vụ phân tích, đánh giá xu hướng và kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường. Bên cạnh hệ thống tự động, trung tâm còn thực hiện quan trắc định kỳ, lấy mẫu phân tích trong phòng thí nghiệm, tổng hợp báo cáo hiện trạng môi trường, tham mưu cơ quan quản lý xử lý các trường hợp vượt quy chuẩn.
Việc giám sát dựa trên dữ liệu giúp nâng cao tính minh bạch, tăng trách nhiệm của doanh nghiệp, đồng thời là cơ sở để tỉnh đánh giá xu hướng biến động môi trường theo thời gian, phục vụ quy hoạch và định hướng thu hút đầu tư phù hợp. Lãnh đạo Nhà máy nhiệt điện Mông Dương (Công ty TNHH Điện lực AES Mông Dương) cho biết, an toàn và bảo vệ môi trường là giá trị cốt lõi trong vận hành của nhà máy.
Tại nhà máy nhiệt điện đã tái sử dụng nước thải trong hệ thống xử lý nước, tiết kiệm khoảng 500.000m³ mỗi năm. Khoảng 90% tro xỉ và thạch cao được tái sử dụng trong sản xuất vật liệu xây dựng, góp phần giảm tối đa lượng chất thải phát sinh. Những hoạt động này hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thể hiện cam kết vận hành ổn định, thân thiện với môi trường, đồng hành cùng địa phương phát triển bền vững. Những nỗ lực siết chặt quản lý môi trường của Quảng Ninh đang góp phần định hình một mô hình phát triển công nghiệp bền vững, nơi tăng trưởng kinh tế đi đôi với bảo vệ hệ sinh thái.
Đây không chỉ là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm tài nguyên, mà còn là chiến lược dài hạn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Khi doanh nghiệp buộc phải tuân thủ tiêu chuẩn cao hơn, họ cũng có cơ hội đổi mới công nghệ, tối ưu quy trình và tiếp cận các thị trường khó tính hơn.
Bên cạnh đó, nhờ sự chỉ đạo đồng bộ, nhận thức về quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh nguồn nước trên địa bàn Quảng Ninh ngày càng được nâng cao trong cả hệ thống chính trị và cộng đồng. Triển khai Nghị quyết 10-NQ/TU của BCH Đảng bộ tỉnh "Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước giai đoạn 2022-2030", đến nay, 11/18 mục tiêu Quảng Ninh đã hoàn thành trước kế hoạch, 7 mục tiêu còn lại dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2025-2026.
Công tác vệ sinh môi trường cũng được các địa phương ở Quảng Ninh chú trọng thực hiện.
Nhiều chỉ tiêu đạt kết quả tích cực như 100% khu, cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn; 100% các dự án được cấp phép mới đầu tư theo quy hoạch xây dựng hạ tầng dân cư đô thị, các dự án phát triển kinh tế - xã hội xung quanh vịnh Cửa Lục, vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và tại các đô thị bảo đảm phải có hệ thống thu gom, xử lý triệt để nước thải...
Công tác bảo vệ môi trường được triển khai toàn diện, chú trọng kiểm soát nguồn thải ngay từ khâu đầu tư, sản xuất. 8/8 khu công nghiệp đang hoạt động đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung; doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các công trình xử lý bụi, khí thải và quản lý chất thải theo quy định…
Việc duy trì kiểm soát chặt chẽ, minh bạch thông tin và xử lý nghiêm vi phạm sẽ tạo nền tảng niềm tin cho người dân và nhà đầu tư. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả bền vững, Quảng Ninh cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường phối hợp giữa các ngành và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng.
Khi tất cả các bên cùng hành động, mục tiêu phát triển công nghiệp xanh, hài hòa với môi trường sẽ trở thành hiện thực lâu dài. Từ thực tiễn những năm gần đây, công tác bảo vệ môi trường tại Quảng Ninh đã có chuyển biến rõ rệt về nhận thức và cách làm. Tỉnh từng bước chuyển từ tư duy xử lý ô nhiễm sang quản trị môi trường chủ động, gắn bảo vệ môi trường với tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn, góp phần hướng đến mục tiêu chung phát triển an toàn, bền vững.
Thanh Tùng